Jipli ağalar mevzuu başlı başına bir konu ve popüler kültürün sosyolojik okuması ötesinde politik okumasının yapılmasını çok önemsiyorum. Beni Asmalı Konak üzerine yazmaya zorlayan neden bu. Dizi üzerine politik bir okuma denemesi, bir gazete köşesini fazlasıyla aşan, uzun bir tartışma konusu, ama zaten aslında bu Asmalı Konak üzerine üçüncü yazım(1), diğer ikisi daha önce yazıldılar, ama aylık dergilerde çıkacakları için bu bir ilk ve özet olmak durumunda oldu. Yine de bu köşede yazmadan edemedim.

Evet, Asmalı Konak çirkin bir yerdi, her şeyden önce sınıf ilişkilerinin altının fazlasıyla çizildiği ve üstelik bunun gönül rahatlığıyla, tatlı, sorunsuz bir şeymiş gibi yapıldığı bir yer olduğu için, benim için fazlasıyla rahatsız ediciydi. Dahası, zaten var olan sınıfsallıkların ötesinde, fazlasının üretildiği ve demek ki özlendiği bir kurguydu. Hizmet görenle hizmet eden arasında bir Anadolu eşraf ailesinde var olanın ötesinde bir aristokrasi özlemi çok sırıtıyordu. Yanlış anlaşılmasın, mesele bunun diziyi gerçeklikten uzaklaştırması değil, hayal ürünü olmasında hiçbir sakınca yok ve olamaz. Sorun, neyin özleminin duyulduğu!

Abarttığımı mı düşünüyorsunuz, hiç değil, uzatmadan en çarpıcı, en rencide edici olanlardan bir örnek vereyim; evin oğlunun/ağasının bir hizmetçi kızdan olan çocuğu konusu. Ortada böyle bir durum varken, bir romantik evlilik, bir-iki hezeyan krizine rağmen devam ediyor. Çocuk babasının evinde yanaşma olarak büyüyor. En fazla, ağanın şehirli-duyarlı-kişilikli ve hatta asi karısı büyük bir kadirşinaslık yaparak çocuğa biraz alan açmaya çalışıyor. O da olmuyor, Anadolu hanımefendisi diye yere göğe konamayan, büyükanne, durumu asaletine yakıştıramıyor, sonuçta çocuk aile sofrasında oturamıyor. Bırakın bunları, hizmetçilere kahve buyurmaktan ve göz süzmekten yorulmayan büyükanne, gönül indirip de torununu kucağına oturtmuyor. Doğru kadından çocuğuna modern babalık yapmayı vazife bilen ağa, oğlunu kucaklayıp öpmüyor.

Aslında işin burası sınıfsallık meselesinin ötesinde incitici. Her yaştan, kesimden, eğitimden kadının, kızın başlarını döndüren Seymen Ağa böyle bir adam. Gıptayla izlenen ‘tutkulu aşk’ bu evde, bu adamla, bunlara fazla takılmayan bu kadınla, diğer kadına, diğer çocuğa ve her şeye rağmen yaşanıyor. Demek ki, bir çift, rol kesen esmer göz, ‘her kesimden’ kadının gözünü gerçekten kör ediyor, bu da düşündürücü, ama belki işin aslı sadece esmer göz değil. Özcan Deniz’in tartışılmaz yakışıklılığı da değil, belki işin içinde jip, ağalık tantanası, Amerika’da okumuşluk, şarap markası bilirlik vardır, ne dersiniz?

Siz ne derseniz deyin, bana öyle geliyor ki, Asmalı Konak’ta karşılığını bulan, aslında sadece kadın-erkek ilişkilerine ilişkin bir şey veya bu ilişkilere ilk bakışta yaşanan değişim değil, hatta belki bu sadece bir sonuç. Kadınlar pısırık erkeklerden bezdikleri için Seyman Ağa’ya kilitlenmiş değiller, öyle olsaydı Tarzan filmleri de tekrar rağbet bulurdu. Bu hiç de o kadar ‘temel içgüdü’ veya ‘incelmiş temel içgüdü’ olayı değil. Bu, politik bir savruluşun yansımalarından biri; hayata, iktidar ilişkilerine bakışın değişmesinin cinselliğe, aşka bakıştaki dışavurumu, hiyerarşinin ve gücün sorgulanmaktan çıktığı bir dünya görüşünün hayata bakışımıza yansıması.

Kimse, ‘Ama o ağlayan ağa, hassas maço’ demeye kalkmasın, karşılıksız bir aşkla hayatı ona kilitlenmiş bir kadına karşılık vermeden, aynı çatı altında yaşamaktan tedirgin olmayan, çocuğuna yanaşma muamelesi yapan adamın ağlaması, ‘kentli, eğitimli kadınlar’ı etkileyebilir. Çünkü onların asıl vurulduğu ‘iktidar’, çoğunun geçmişlerinde ve belki hala karşı durduğunu iddia veya vehmettikleri güç, iktidar, iktidarın her türü. Seymen Ağa üzerinden fark etmeden bunu itiraf ediyorlar. Hizmetçi mutsuz olmuş, çocuğu yanaşma gibi büyüyormuş kime ne?

(1) İlki önümüzdeki hafta, Post Express dergisinde, ikincisi farklı bir formatta ve imzasız yazdığım İstanbul Life dergisinin temmuz sayısında yayımlanacak.

kaynak: http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=78776